Skip to content

Wat is de NAVO?

De NAVO is een internationale organisatie die in 1949 werd opgericht door 12 landen, waaronder België, Nederland en Luxemburg. In de decennia sinds de oprichting is de NAVO gegroeid tot 30 landen uit Europa en Noord-Amerika. Maar wat doet de NAVO precies? Laten we deze internationale organisatie en haar werking eens nader bekijken.

Betekenis van de afkorting NAVO

De afkorting NAVO staat voor de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie.  De NAVO is een defensief bondgenootschap dat zijn wortels heeft in het conflict in de Koude Oorlog tussen de Verenigde Staten en haar West-Europese bondgenoten enerzijds en de Sovjet-Unie en haar Oostblok-bondgenoten anderzijds.

Het doel van de NAVO

Het primaire doel van de NAVO is het beschermen van de veiligheid van de aangesloten landen. Dit omvat het nemen van maatregelen om conflicten tussen lidstaten te voorkomen en het verlenen van steun in tijden van crisis. Om dit doel te bereiken, belooft elke lidstaat elk ander lidland te verdedigen als het met militair geweld wordt aangevallen. Dit beginsel van collectieve verdediging staat bekend als “artikel 5” van het Noord-Atlantisch Verdrag, dat in 1949 door alle 12 oorspronkelijke leden werd ondertekend. 

Behalve voor de verdediging van haar leden dient de NAVO ook als forum voor samenwerking in politieke aangelegenheden tussen haar leden. Dit omvat discussies over zaken als terrorisme, cyberoorlog, klimaatverandering, rampenbestrijding en meer. Als onderdeel van deze missie werkt de NAVO ook nauw samen met niet-lidstaten om vrede en stabiliteit in heel Europa en Noord-Amerika te bevorderen.

Organisatiestructuur

De NAVO staat onder leiding van een secretaris-generaal die door alle 30 lidstaten bij consensus wordt benoemd voor een termijn van vier jaar. De secretaris-generaal houdt toezicht op de dagelijkse werkzaamheden van de organisatie en rapporteert rechtstreeks aan de Raad voor Buitenlandse Betrekkingen (CFR). De CFR bestaat uit vertegenwoordigers van elke lidstaat die regelmatig bijeenkomen om zaken met betrekking tot veiligheid en buitenlands beleid te bespreken. Naast deze twee hoofdorganen zijn er ook verschillende werkgroepen die zich richten op specifieke onderwerpen en projecten in het kader van de missie van de NAVO.

Oprichtende landen van de NAVO

De NAVO is inmiddels uitgegroeid naar een organisatie van 30 landen. Dit zijn de twaalf oorspronkelijke landen bij oprichting:

  • België 
  • Nederland 
  • Luxemburg 
  • Frankrijk 
  • Verenigd Koninkrijk 
  • Verenigde Staten van Amerika  
  • Canada  
  • Portugal  
  • Italië  
  • Noorwegen
  • Denemarken 
  • IJsland

Bijdragen van elke natie aan de vorming van de NAVO

De verschillende naties binnen de NAVO hebben allemaal een eigen bijdragen geleverd aan de vorming en oprichting. Hieronder lees je er meer over.

België en Luxemburg

België en Luxemburg hebben bijgedragen aan de vorming van de NAVO door het Verdrag van Washington te ondertekenen. Dit verdrag was het oorspronkelijke document waarmee de NAVO in april 1949 werd opgericht. België en Luxemburg stonden ook model voor andere landen die tot het bondgenootschap wilden toetreden; ze traden beide toe in 1948, nog voordat andere landen zelfs maar overwogen om zich bij de NAVO aan te sluiten. Als een van de eerste twee leden gaven zij een voorbeeld dat bewees dat het mogelijk was om tot deze nieuwe organisatie toe te treden, en zij schepten een precedent voor hoe toekomstige leden zouden moeten handelen.

Nederland

Nederland was een van de vier landen die op 4 april 1949 in Washington D.C. het Noord-Atlantisch Verdrag ondertekenden, samen met België, Frankrijk en Luxemburg. Het nam ook deel aan verschillende operaties tijdens de Koude Oorlog, zoals Operatie Joint Endeavor in Bosnië en Herzegovina van 1995-1996, Operatie Allied Force in Kosovo van 1999-2000 en Operatie Active Endeavour voor de kust van Libië van 2011-2012. De Nederlanders hebben ook actief financieel bijgedragen aan het handhaven van een stabiele omgeving binnen Europa, en aan het helpen van anderen buiten de grenzen die met conflicten of armoede kampen.

Verenigde Staten

De Verenigde Staten speelden een belangrijke rol bij de oprichting van de NAVO. President Harry S Truman stelde het aanvankelijk voor op 12 maart 1947, toen hij zijn “Truman Doctrine” presenteerde voor het Congres en om steun vroeg tegen Sovjet agressie in Griekenland en Turkije. Hierna begonnen onderhandelingen tussen alle 12 betrokken landen, die uitmondden in de ondertekening van het oorspronkelijke Noord-Atlantische Verdrag op 4 april 1949 in Washington D.C., waarmee de NAVO officieel werd opgericht. De VS zijn sindsdien een actief lid geweest en hebben in de loop der jaren financieel, militair en politiek bijgedragen wanneer dat nodig was, ook tijdens operaties zoals de hierboven genoemde of meer recentelijk bij het sturen van troepen naar respectievelijk Afghanistan en Irak sinds 2001-2002.

Canada

Canada ondertekende het Noord-Atlantisch Verdrag op 4 april 1949 samen met de stichtende leden, waardoor het vanaf het begin deel uitmaakte van deze nieuwe organisatie. Sindsdien heeft Canada aanzienlijke strijdkrachten geleverd voor diverse operaties in Europa, waaronder de hierboven genoemde, maar ook meer recent toen het bemanningen leverde voor luchtpatrouilles boven IJsland in 2011-2012, nadat IJsland zich eerder dat jaar had teruggetrokken uit het NAVO-lidmaatschap als gevolg van de financiële beperkingen waarmee de regering op dat moment kampte (die later werden teruggedraaid). Canada is ook een van de vijf landen die deelnemen aan de defensie-oefening Steadfast Jazz 2013, die in de buurt van Estland wordt gehouden en bedoeld is om de paraatheid in een multinationaal kader te testen, zodat deze strijdkrachten snel kunnen reageren als een lidstaat ze nodig heeft in tijden van crisis of oorlog.

Dit zijn slechts enkele van de landen die aan de NAVO hebben bijgedragen door hun deelname aan verschillende operaties en oefeningen, en door hun financiële en politieke betrokkenheid bij de organisatie. Elk van hen heeft een belangrijke rol gespeeld bij het maken van de NAVO tot wat zij nu is, en elk van hen zal een vitaal onderdeel blijven.

Korte geschiedenis van de NAVO

De NAVO bestaat al sinds 1949 en is een van de belangrijkste veiligheidsorganisaties ter wereld. In dit artikel gaan we kijken hoe de NAVO is ontstaan en waarom ze vandaag de dag zo’n belangrijke rol speelt.

De vormende jaren

In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog bleef Europa verdeeld achter tussen Oost en West. Als reactie daarop ondertekenden 12 landen – België, Canada, Denemarken, Frankrijk, IJsland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Portugal, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, op 4 april 1949 het Noord-Atlantisch Verdrag. Dit verdrag legde de basis voor de NAVO zoals we die nu kennen: een collectief veiligheidspact tussen landen dat tot doel had elkaar te beschermen tegen bedreigingen en agressie van buitenaf.

De jaren van de Koude Oorlog

Gedurende een groot deel van de eerste jaren van haar bestaan was de NAVO vooral gericht op het beschermen van haar leden tegen een mogelijke invasie van de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog. De organisatie groeide in deze tijd: Griekenland en Turkije sloten zich aan in 1952 en West-Duitsland in 1955. In deze periode werden er ook verschillende andere initiatieven genomen door de NAVO om haar veiligheidscapaciteiten te versterken, waaronder kernwapenprogramma’s en allianties met andere niet-NAVO-landen zoals Zweden en Finland.

Uitbreiding na de Koude Oorlog

Na de val van de Sovjet-Unie in 1991 beleefde de NAVO een periode van uitbreiding toen voormalige Warschaupact-landen als Polen, Hongarije en Tsjechië als volwaardige leden toetraden. Naast deze geografische uitbreiding naar Midden-Europa waren er ook nieuwe initiatieven van de NAVO, zoals vredesoperaties in Bosnië en Kosovo, en meer samenwerking met Rusland na hun toetreding tot het Partnerschap voor de Vrede-programma van de NAVO in 1994. Sindsdien zijn meer voormalige Sovjetrepublieken toegetreden, waaronder Georgië in 2004, terwijl andere nauwe partners zijn geworden, zoals Oekraïne, dat in 1997 een speciale partnerschapsovereenkomst met de NAVO sloot.

Ondanks haar lange geschiedenis die nu meer dan 70 jaar beslaat, blijft de NAVO zich ontwikkelen met elke dag nieuwe uitdagingen, zowel binnen Europa als wereldwijd. Van haar grondbeginselen van collectieve verdediging tegen externe bedreigingen tot haar huidige missie die de nadruk legt op “vreedzame samenwerking” tussen alle naties, ongeacht politieke of ideologische verschillen; het is duidelijk dat zelfs na al die jaren de NAVO zich blijft inzetten voor het behoud van vrede en stabiliteit voor de komende generaties. Aan alle Nederlandse burgers die dichtbij of ver van ons gedeelde vaderland wonen – wees gerust in de wetenschap dat je altijd kunt rekenen op je bondgenoten thuis door onze inzet voor elkaar onder bescherming van de Navo! Bedankt voor het lezen!

Conclusie

Sinds de oprichting in 1949 is de NAVO uitgegroeid tot een van ‘s werelds belangrijkste internationale organisaties die zich inzet voor het behoud van vrede en stabiliteit over de hele wereld. Door zich via artikel 5 te verplichten tot collectieve verdediging en door met zowel lidstaten als niet-lidstaten te discussiëren over mondiale vraagstukken, heeft de NAVO nu al meer dan 70 jaar geholpen de vrede in Europa en Noord-Amerika te bewaren – een indrukwekkende prestatie! Voor iedereen die meer wil weten over deze belangrijke organisatie of over de gevolgen ervan voor hen persoonlijk of beroepsmatig, hier in Nederland of elders in Europa of Noord-Amerika, is er online veel meer informatie beschikbaar uit betrouwbare bronnen, zoals websites van de overheid of nieuwsartikelen van betrouwbare media.